Kamis, 13 November 2008

Wayang Garing


Pagelaran wayang kulit sing boten diiringaken sareng gamelan lan tembang sinden, mugi gati dibayangaken ulese. Kangge sing dereng pernah nonton, pagelaran iki bangkit dados mbosenaken, boten meriah, lan garing rasane.

Maklum saos, pakem pertunjukan wayang kulit dinten - dinten iki ngelebetaken pangrawit (sing nabuh gamelan), pesinden, lan dalang.

Wayang kulit sing boten diiringaken sareng gamelan lan pesinden iki ngelawan arus, kacenderungan anyar kasebut diarani Wayang Garing. Wayang garing yaiku salah siji kesenian wayang sing lair ing Kabupaten Serang, Banten. Mantuk dinten iki sering ucul ing pelosok desa.

"Garing artinya kering, tidak ada apa - apanya. Kalau sungai dikatakan kering, berarti tidak ada airnya. Begitu pula dengan wayang garing", cepene R.Noer Iman Prijatna Kamadjaja WP, Ketua Persatuan Padalangan Indoneia
(Pepadi) Banten.

"Disebut garing karena wayang ini nggak ada musiknya, gamelan beserta 15 panjaknya, dan nggak ada sindennya", cepene Kajali (57), siji - sijine dalang wayang garing sing ketabek ing Kabupaten Serang. Ing hal iki, lakon pangrawit lan pesinden dirangkep sareng dalang.

Kecuali gamelan lan pesinden, sedanten perlengkapan kangge ngegelar wayang garing kirang lewihe sami sareng pertunjukan wayang kulit Jawa. Wayang didamel saking kulit sapi. Peralatan kangge ngedalang uga sami, yaiku kecrek, cempala, layar, gedebok lan lampu.

Saking ceritane, wayang garing uga siji pakem sareng wayang purwa. Lakon cerita iku sami - sami ngesumber saking kisah - kisah ing Mahabrata, Ramayana lan Lokapala. Kajali ngaku uning lan kelingan 120 cerita saking kisah - kisah wayang iku, nanging wenten sepinten cerita sing sering ditampilaken kasebab digunemi wong katah.

Prijatna nambihaken sepinten cerita wayang garing iku antawis lian dijukut saking Babad Banten, saperti Arya Dilla. Cerita iku nuturaken melakune Pangeran Arya Mandalika, putra Sultan Maulana Yusuf.

Hal sing ngedamel benten wayang garing lan wayang kulit umume, salian gamelan lan pesinden, yaiku basane. Basa sing diangge ing wayang garing yaiku basa jawa Banten. Contoh narasi sing ngangge basa jawa Banten iku saperti, "Sinten ingkang medalipun saking negara kutha Ngastinaraya, ing pundi kocapa Prabu Suyudana kasebatipun kaliyan Begawan Kumbayana, miwah kaliyan Senapati Adipati Karna, agung Mendura Baladewa, serta Tumenggung Jayadrata. Sapiye - piye sakpangandikane, boten wonten ingkang ngabuka suara...", lan sateruse.

Keraton Surosowan


Keraton Surosowan ngerupaken pusat kerajaan Banten sing maju saking abad XVI-XVIII masehi. Ing melakune sejarahe, kerajaan Banten ngalami pasang surut, mekoten uga keratone, sing sepisan - pisan ancur terus dibangun malih. Keraton iki kawit dibangun saking masa Sultan Hasanuddin (1552-1570), nanging seteruse ancur lan dibangun malih sareng Sultan Haji tahun 1680-1681. Saking tahun 1808, keraton iki ngalami keancuran malih sareng Belanda. Saking waktos iku, keraton Surosowan tinggal puinge saos.

Penelitian ngerupa ekskavasi lan observasi sing dilakoni ing situs Keraton Surosowan, sampun ngasilaken kesimpulan. Keraton Surosowan milet pola keraton - keraton Jawa, sing umume ngadep lor. Tata letak bangunan uga milet saking aturan, sing pundi nyangkin ing kidul, wenten bangunan - bangunan sing nyangkin penting utawa pribadi.

Batik Banten


Dulur sedanten mugi boten uning yen Banten darbe batik. Pancen, kerajinan iki dereng katah kepirang lan katon keanggeane ing kesedintenan kite. Nanging nyatane, nalika linggih ing pusat kerajinan batik Banten, kule sedanten diisungaken pemandangan ratusan kain ing motif lan warna sing menarik.

Sing menarik pisan, batik Banten darbe tampilan warna sing meriah pisan, gabugan saking warna - warna pastel sing darbe kesan sumringah nanging uga alus. Warna - warnaiki cocok pisan ngelambangaken karakter wong Banten sing darbe semangat lan cita - cita sing duhur, karakter sing ekspresif naging maler sor ati.

Siji - siji motif batik kasebut uga dinei ngaran - ngaran khusus sing dijukut saking ngaran tempat, bangunan, lewih malih saking tempat ing situs Banten Lawas lan uga saking ngaran gelar ing masa Kesultanan Banten. Motif sing ngejukut ngaran tempat diantawise yaiku, Pamaranggen, Pancaniti,Pasepen, Pajantren, Pasulaman, Datulaya, Srimanganti, Surosowan. Motif sing ngejukut ngaran gelar diantawise yaiku, Sabakingking, Kawangsan, Kapurban, Mandalikan.

Penganggean baitk Banten seniki sampun ngemasyarakat, utamane ing Kota Serang. Sepinten sekolah seniki sampun ngangge batik Banten kangge seragam sekolah, lan malih diangge nalika MTQ Nasional kaping 17-24 Juni 2008 wau.

Sareng mulai dianggene batik Banten ing acara Nasional, menawi bangkit ngedadosaken kesugihan ragam hias khas Banten kasebut lewih ngemasyarakat malih.

Kebudayan Banten Punah

Sekitar 80 persen saking 45 jenis kesenian tradisional sing kedata ing wilayah Banten seniki sampun punah. Salian akibat kirange pembinaan maring penggiat seni tradisional, kesenian kasebut alon - alon ilang peminate kasebab kedesek sareng kesenian kontemporer saperti pertunjukan musik organ tunggal.

Contoh kesenian tradisional sing seniki sampun punah, saperti seniman, reog, lan bahlum. Seniman yaiku kesenian wayang wong sing nampilaken 99 lakon wayang, nanging dilakoni sareng 6 wong sing ngubah - ngubah topeng.

Selasa, 11 November 2008

Dulur Sedanten ing Banten

Blog iki didamel kangge dulur sedanten sing ayun uning seluk beluk basa jawa Banten lan kebudayan jawa Banten. Kanggepun iku, kule ngarep pisan dulur sedanten sing darbe informasi tentang banten menawi sareng - sareng ngelestarikaken budaya dulur sedanten iki sing Adiluhung.